Muxuu Sharcigu ka qabaa Burburinta Hantida Gaarka ah (Warbixin Sharciyeed Xasaasi ah)

Waxaa ila haboonaataya in dhinaca sharciga laga fiiriyo amarka bur burinta dhul lagu tilmaamay in sharci daro lagu bixiyay. Si loo ilaaliyo sharciga Waa waajib dastuuri ah in masuul kastaa uu ilaaliyo sharciga, lagana hortago wixii sharci daro ah.

Fiiri: (Dastuurka ku meelgaaraka. Qodobka 26aad faqradiisa 1aad iyo 2aad ayaa sheegeeysa in magdhaw la siiyo, haddii dhinacyadu isku raacaan ama maxkamadu Gu’aamiso.

Dhinaca kale fiiri Qodobka 43aad faqrada 3faqradda 3aad, xarafka( B) iyo “Civil code” dhulka aan Beer la tacbo aheeyn- qodobada :723 & 683 milkiyeeyn Hanti) iyo Qodobada kale ee sharciga somalida iyoDiinta Islaamku waxa ay ka qabaan dhowrida Hantida si gaar ah loo leeyahay.

Waxaa is weydiin mudan, dhulka la amaray in la bur buriyo Muwaadinku dhulkaa ma iska dhistay – obosiiba miyaa? Mise waa dhul loo siiyay milkiyad ama isticmaalo muddo?.

Haddii uu obosiiba yahay – iyadoo la tixgalinaayo nidaamka naqashadda Magaalada , bilicsamida , suuqeynta , biyo galinta ,caafimaadka iyo amaanka , waxaa la amari karaa in la jabiyo dhismaha islmarkaana waa in Muwaadinka la siiyo dhul uu dego , taana wax xaq dastuuri ah.

Haddii muwaadinka dhulka uu dhistay uu masuul Dowladeed oo sharci u lihi siiyay Dokumentiga dhulka, Muwaadinkuna sifadaas ku dhisatay Deegaan ama Ganacsi, Dowladda hoose sharciyan awood uma laha in ay amarto in dhulkaa dhismasan la bur buriyo.

Balse dowladda dhexe iyo dowladda hoose waxay xaq u yeelanayaan in ay bixiyaan amar ka noqoshada dhul heshiis isticmaal muddo lagu bixiyay, haddii ay dib ka soo cadaato, waa haddii markii hore sifo sharci daro ah lagu bixiyay dhulkaa.
Marka ay cadaato in sifo sharcidaro lagu bixiyay , waxaa dowladda dhexe la gudboon talabada sharci ah in ay qaado taa oo ah :

1. ka Noqoshada heshiiska lagu siiyay muwaadinka in uu dhulkaa isticmaalo.

2. “Atadii” hore sharciyadeeda , lana cadeeyo in documentiga lagu bixiyay sharci daro.

3. In talaabo cad laga qaado masuulka bixiyay dhulka, laguna maxkamadeyo.

4. In la qiimeeyo dhulka, Faa’dada uu leeyahay & Dhibaatada dhaqaale, iyadaoo la fiirinayo:

a. Haddii dhismo bilicada magaalada u wanaagasan laga dhisay.

b. Haddii dhaqaale dowladda ka soo galeyso.

c. Haddii shaqaale ka shaqeeysanayaan faa’iidina ka helayaan .

Haddii sifooyinkaan laga helo waxaa dowladda dhexe laga doonayaa in ay u daneyso dakhliga dhaqaale ee ka imaanayo , lacagata lagu dhisay iyo shaqaalaha ka shaqeeynayo ( oo ay aheyd in dowladu shaqa u abuurto). Iyadoo la raacayo tilmaamaha hore waxaa dowladda dhexe ku waajib ah in ay cilad bixiso documentiga, cilad bixintaa oo noqonkarto :

d. Dhanka heshiiska lagu bixiyay dhulka , ka soo qaad waxaa lagu siiyay dhulka qiimo jaban , waqtigguna uu dheeryahay , Kirada raqiis-tahay iwm.

waxaa u furan dowlada dhexe in ay talabada toos ah ay qaado ama dowlada hoose ku talo siiso.

1- in dib loo qiimeeyo heshiiska dhul bixinta, kadibna qiimeyntaa dambe la sharciyeeyo laguna saleeyo documenti bixinta dambe.

2- Haddii ay muuqato in dowladda Lacag yar looga kireeyay markii hore waxa ay dalban kartaa Farqiga lacagta ee ka maqan oo kaliya.

3- Markaana Muwaadinkana waxaa u furan Cabasho Maxakamadda awooda u leh uu Abiil ka qaadanaayo go’aankaa, haddii uu ku qanci waayo go’aanada maxakamada waxaa u furan in uu qorto cabasho Madaxweyne.

waxaa dowladda dhexe waxaa u furan in heshiis cusub la gasho muwaadinka iyadoo gobtaa ganacsi ay noqoneyso shirko taa oo ah Hanti ay dowladda dhinac ka ledahay, dhinacana Hantigaar oo muwaadin leeyahay.

Sharcigu ma qabo in la burburiyo dhul sharci ahaan hore loogu bixiyay oo hanti badani gashay. Sharcigga waa in uu si siman wax uga wada qaban-karo kuwa falka sharci darada ah sameeyay- waxaa dhulkaan si sharci daro ah ku bixiyay dowladda hoose ama dowladda dhexe :

1. Masuulkii bixiyay waa in xabsiga la dhigo iyo intii kala shaqeeyasay.

2. Dowlad magaceeda ayaa muwaadinka lagu galayay falkaan waa in dowladda ay ogolaato in ay :

b. Ka noqosho amrka bur burinta.

c. Diyaariso in heshiis cusub lala galo Muwaadinka.

d. in ay Cudur daar Ka bixiso, gafka laga galay muwaadinka Hantidiisii la burburiyay ama loogu hanjabay.

Haddii ay dowladda hoose ku adkeysato amarka bixinta , dowladda dhaxena ku raacado , waxaa muwaadinka u furan in go’aanka amarka uu Cabasho ka qaato, kana dacwoodo Maxakmadda gobolaka oo awood qaanuun u leh galidda cabashada go’aanada maamul.

Haddii Dowlada dhexe u aragto Burburinta in ay dan guudu ku jirto, Muwaadinka waxa uu xaq ugu yeelanayaa dowladda dhexe :
a. in ay bixiso magdhaw , qiimaha dhulka lagu dhisay.

b. in ay bixiso magdhow qimmha faa’iido uu heli lahaa, mudada u dhexeyso markii laga Burburiyay ilaa uu ka dhisayo mid kale.

c. Dhulkaa lala wareegayna dib looma siin karo ,Shakhsi ama Shirkad gaar loo leeyahay.

Gunaanad.

Muwaadiniinta soomaaliyeed iyo masuuliyiintuba waa in ay xasuustaan in sharciga lawada dhowro , laguna dhaqamo waxa lagu heshiiyay. Muwaadinku kuma xadgudbi karo dowladda hoose iyo midda dhaxe, iyaguna kuma xad gudbi karaan. Haddii dhinac uu sharciga dhowri waayo, waxaa dheceysa in dhinicii kalena uu dhowri waayo.

Qore: Yahya Amir


Fikradaha Akhristayaasha (0)




Dakeda Muqdisho Oo Shaqo Bilowday Xiliyada Habeenkii Ah + Sawirro
- Aug 12, 2018
Waxaa Caawa Munaasabad Kooban oo lagu daah furayay shaqada dekadda xiliga habeenkii ah lagu ...
XOG: Xasan Sheekh oo hoggaamiye u noqonaya Mucaaradka Dowladda Farmaajo, kuna soo jeeda Muqdisho
- Aug 12, 2018
Madaxweynihii hore ee Soomaaliya ahna xildhibaan ka tirsan Baarlamaanka Federaalka Xasan Sheekh Maxamuud ayaa ...
SAWIRO:DHAGEYSO:-G/kuxigeenka Aqalka Sare Abshir Buqaari oo Xariga Kajaray Maktabada Cadaado
- Aug 12, 2018
Furitaan Maktabadaan oo Ay Ka Faa,iidaysandoonaan Dhalin Yaradu Ayaa Waxaa Goob Joog Ahaa Masuuliyiin ...
Daawo Sawiradda :- Quruxda Badan ee Magalada Guri Ceel
- Aug 9, 2018
         
Deg Deg ah-Wasiir ka tirsan xukuumada Kheyre oo shaqa joojin lagu sameyay..
- Aug 9, 2018
DEG-DEG: Ra'iisul wasaaraha Xukuumadda Soomaaliya oo shaqo ka joojin ku sameeyay wasiir ku xigeenka ...
Sawiro-Maamulka Dagmada Gaalkacyo oo digniin ka soo saaray Gaalkacyo kadib markii la sameyay….
- Aug 9, 2018
Maamulka Dagmada Gaalkacyo ayaa Bilaabay Furista Wadooyin xiran ee ku Yaalla Magalada Gaalkacyo kuwasi ...
Xaaalada Galmudug iyo Rajadii shacabka oo sii xumaaneyso.
- Aug 8, 2018
Xaaalada Galmudug iyo Rajadii shacabka oo sii xumaaneyso Hogaanka ugu sareya Maamulka Galmudug sida Madaxweynaha ...
Maamulkii Ahlusuna Ee Galmudug Ku Biiray Oo Abaabulay Colaad Halis Badan
- Aug 7, 2018
Xiisad Colaadeed ayaa ka taagan Deegaanka Xeraale Ee Gobolka Galgaduud saacadihii Lasoo dhaafay. Dad ka ...
DEG DEG: Goob Ay Ku Shirayeen Shabaab Oo La Duqeeyey Sh/Hoose
- Aug 7, 2018
Wararka Warqaad ay Heshay ayaa sheegaya in Duqeyn ay ka dhacday Gobolka Shabellaha hoose ...
Madaxweyne Shariif Xasan Sh.Aadan Oo Xilka Qaadis Deg Deg Ah Sameeyey
- Aug 7, 2018
Wareegto kasoo baxday Xafiiska Madaxweynaha Dawlad Gobolleedka K/Galbeed Soomaaliya Mudane Shariif Xasan Sheekh Aadan ...
Israsaaseyn Dhimasho iyo dhaawac ka dhashay oo ka dhacay duleedka Gaalkacyo iyo warar soo baxaya..
- Aug 7, 2018
  Inta la xaqiijiyey hal ruux ayaa geeriyooday halka 4 kale ay dhaawacmeen ka dib ...
Faah faahin Alshabaab oo Dad ku Xir xiray Degmada Xarardheere ee gobalka Mudug
- Aug 7, 2018
Al Shabaab ayaa shalay gelinkii dambe axa ay xabsiga dhigeen Afar haween ah oo ...
Goodax & Wasiiradii La Magaacabay Oo Maanta Ballan Culus Galay
- Aug 6, 2018
  Guddiga joogtada ee golaha shacabka BJFS ayaa maanta dhaariyay xubno cusub oo ka mid ...
Mas’uuliyiin Katirsan Galmudug State Oo Fadeexad Lugaha La Galay
- Aug 6, 2018
Maamulka Galmudug ayaa hadda wajahaya Fadeexad Xubno katirsan Maamulkaasi oo sameeyey khalad weyn oo ...
Xog Golaha Wasiirada Maamulka Galmudug oo la filayo in lagu dhawaaqo dhawaan..
- Aug 6, 2018
Madaxweynaha Galmudug Axmed Ducaalle Geelle Xaaf ayaa ku howlan magacaabista Golaha Wasiirada Cusub ee ...
AKHRISO: Shax laga sameeyay tirada Wasiirada Xildhibaannada ah ee Xukuumadda Soomaaliya oo sii kordhay
- Aug 6, 2018
Ra’iisal wasaare Xasan Cali Kheyre ayaa shalay magacaabay lix xubnood oo ka mid noqonaya ...
BIGNEWS: Hanti Laga Soo Bililiqeystay DDSI Oo Gacanta Lagu Dhigay
- Aug 6, 2018
Ciidamada Amniga Ee Soomaaliland Ayaa Xabsiga dhigay Dad la tuhmay inay soo xadeen Hanti ...
War Deg Deg Ah: Dagaal Xoogan Oo Ka Socdo Duleedka Baydhabo
- Aug 6, 2018
Wararka inaga soo gaaraya Gobolka Bay Ayaa sheegaya in Dagaal Xoogan uu hadda ka ...
Meydadka 8 ruux oo Soomaali ah oo laga helay Kaniisad iyo Xero ciidan oo Jigjiga ku yaalla
- Aug 6, 2018
Inta la xaqiijiyay ilaa iyo Meydka 8 qof oo Soomaali ah ayaa laga helay ...
XOG: Mukhtaar Roobow oo ku Dhawaaqaya inuu yahay Musharax Madaxweyne (Ogow Dowladaha Taageeraya)
- Aug 6, 2018
Warar hoose oo ay heleyso  codkagalmudug ayaa sheegaya in Sheekh Mukhtaar Roobow Cali Abuu ...

.